Jak nauka kształtuje mózg ucznia. Dosłownie
Jeśli kiedykolwiek byłeś świadkiem procesu, przez który przechodzi noworodek, gdy rozwija się w dziecko, prawdopodobnie zgodzisz się, że my ludzie jesteśmy niesamowitymi istotami. Niemowlęta uczą się ogromnej ilości informacji o otaczającym je świecie już w pierwszej części swojego życia. Nie tylko to, ale wykorzystują te informacje, aby odkrywać więcej.
To niesamowite, jak ich małe mózgi potrafią raczkować, wstawać, stawiać jedną małą nóżkę przed drugą, próbując utrzymać równowagę, w końcu opanować chodzenie, a potem bieganie. Albo jak przyswajają sobie język i przechodzą od bełkotliwych sylab do wypowiadania pełnych i złożonych zdań. W przypadku dzieci dorastających w rodzinach dwujęzycznych, sprawy mają się jeszcze bardziej niesamowicie!
Niesamowitość ludzkiego mózgu nie znika, gdy dziecko idzie do przedszkola, a później do szkoły. Nie zanika nawet w dorosłym życiu. Wręcz przeciwnie. Pozostańmy jednak przy tej części życia człowieka, która przypada na okres między przedszkolem a szkołą średnią.
To jest ta część, którą wszyscy kojarzymy z nauką. Chodzimy do szkoły - w jakiejkolwiek formie - i uczymy się różnych rzeczy.
Jak nauka kształtuje mózg ucznia
Idąc do szkoły, każde dziecko zabiera ze sobą swój najważniejszy atut dla skutecznego procesu uczenia się: swój mózg.
Lekcje, bez względu na ich formę - twarzą w twarz lub online - są pełne nowych informacji, które uczniowie muszą przetworzyć, zapamiętać, a następnie wykorzystać w razie potrzeby. Kiedy uczą się czegoś w szkole, mózg każdego ucznia jest bardzo aktywny:
- Tworzą się nowe synapsy mózgowe - za każdym razem, gdy mają moment zapalenia się żarówki, nowy pomysł lub świetne pytanie;
Inne stają się silniejsze - gdy skojarzą nowy fakt z czymś, co już znają;
Jeszcze inne słabną i zanikają - kiedy zapominają, czego się nauczyli.
Tak więc proces uczenia się zmusza mózg do tworzenia nowych połączeń neuronalnych lub do zmiany istniejących, co powoduje ciągłą organizację i reorganizację mózgu. Innymi słowy, uczenie się zmienia fizyczną strukturę mózgu.
Nauka o mózgu
Istnieje wiele rzeczy związanych z tym, jak mózg przekształca się podczas procesu uczenia się, np. dlaczego sen jest tak ważny, jak emocje mogą wpływać na wyniki uczenia się, jak inne czynniki fizyczne mogą to robić lub jak można osiągnąć i pracować z ramami czasowymi intensywnej koncentracji. Jest jeszcze wiele innych rzeczy do odkrycia.
Neurobiolodzy przeszli długą drogę od czasu narodzin swojej dziedziny nauki. Nadal jednak muszą wypełnić wiele pustych przestrzeni dotyczących tego, jak działa ludzki mózg, dlaczego robi to, co robi i jakie inne efekty ma na niego uczenie się. Jeff Lichtman, profesor biologii molekularnej i komórkowej na Uniwersytecie Harvarda, przeprowadza interesującą analogię między tym, co wiemy o mózgu, a tym, co trzeba o nim wiedzieć, porównując to wszystko do podróży o długości mili:
Jeśli wszystko, co trzeba wiedzieć o mózgu, to mila, to jak daleko zaszliśmy w tej mili?
Jego odpowiedź brzmi:
3 cale.
Trzy cale mogą nie wydawać się dużo w porównaniu z milą, ale z pewnością są dużo w porównaniu z pół milimetrem. To, co wiemy o mózgu, to fakt, że nieustannie przekształca się on w oparciu o nowe informacje, które musi przetworzyć w danym momencie, dlatego też uczenie się jest procesem fizycznym.
Dlaczego nauczyciele mają moc podobną do Boga
Jedną z najpiękniejszych historii biblijnych jest ta, w której Bóg ostatecznie modeluje człowieka z prochu ziemi i tchnie w tę ostateczną istotę oddech życia.
Do pewnego stopnia nauczyciele mają moc podobną do Boga. Może i nie modelują mózgów uczniów, ale dostarczają wiedzy i zaszczepiają ciekawość otaczającego świata, co jest prawie tym samym.
Kiedy uczeń ma moment zapalenia się żarówki, można naprawdę zobaczyć jego fizyczną reakcję. Nowe połączenia neuronowe mogą być tworzone i wzmacniane wewnątrz mózgu, ale całe ciało jest uwikłane w tę reakcję: oczy się rozszerzają, brwi podnoszą, może nawet pochylają się do przodu, próbując wchłonąć każdy maleńki fragment nowej informacji. To cudowne widzieć bezpośredni rezultat uczenia się i rozumienia czegoś po raz pierwszy.
Tworzenie takich chwil przypomina boską moc, nie sądzisz?
